Qué la vila de Nimes ague una plaça importanta en arqueologia dau monde roman serà una suspresa per degun. Lo sanctuari de la Fònt, ambe son nimfèu, son «temple de Diana» e sa Torre Manha, lo temple dau forum (l’«Ostau Carrat») qu’es lo mielhs conservat dau monde roman, l’anfiteatre, tanben un dei mielhs preservats ambe Arle e Roma, e mai sei pòrtas e lo Pònt de Gard, son pòrtaiga celèbre constituïsson un ensems qu’a gaire d’equivalent.

Avant la conquista Nemausus, Nimes, èra una vila cèlta importanta que chausiguèt d’ora l’aliança ambe Roma. Quora siguèt fondada coma colonia, èra ja la tresena vila mai granda de Gàllia per sa talha. Deu son importança estrategica e son ròtle comerciau a sa posicion centrala entre lei grands pòrts de Massilia (Marselha) e de Narbona.

La vila èra traversada per la Via Domitia (ò Via Domitiana), lo camin grand que religava lo nòrd de l’Itàlia a la Catalonha e a la peninsula iberica. Per lo viatjaire en provenença d’Itàlia, l’estrada intrava dins la vila per la pòrta d’Auguste e ne’n sortiá per la pòrta dau Cadarau.

Dau costat de l’orient, son trajècte èra aqueu de l’actuala carriera de Bèucaire. Ailà, de cavaments de sauvament son estat entreprés despuei janvier de 2024 a l’emplaçament d’una residéncia de lotjaments sociaus e d’un parcatge sosterranh. Lei vestigis permetan de seguir lo traçat de la via, mentre que la dralha mema es pas accessibla. Au promier sègle AvC, èra ribejada per un grand valat, remplaçat per una paret a un periòde mai recent. Lo meme chantier a permés de retrobar pereu una autra via caladada, larga de 15m. Datada dau sègle II ò dau sègle I AvC. per sei jaçs mai ancians, gràcias a de tèsts de ceramica e de tròç d’amfòras, es contemporanèa de la Via Domitiana. Sei cauçadas mai recentas son dau sègle II ApV.

Entre lei doás vias, an retrobat un espaci funerari. D’efiech, lei romans de l’antiquitat establissián sovent sei necropòlis fòra lei vilas, lòng dei rotas per de rasons igienicas coma simbolicas.

Lei descubèrtas comprenon de lenhiers funeraris ambe de sepulturas. Tres lenhiers èran bastits sus de malons de cauquier ò de pilas de tèrra cuecha e tres autres èran en plena tèrra. La majoritat dei sepulturas èran de cremacion, aquela practica coabitant ambe aquela de l’inumacion, minoritària. Après l’incineracion dau còrs, lei òs èran depausats dins una tomba, directament cavada dins lo lenhier ò desseparada. Lei cendres podián èstre amassadas dins un vas, sensa qu’aquò siá una necessitat. Lei lenhiers e lei tombas son organizats sota la forma d’espacis funeraris e d’unei son enclaus ambe de parets.

Lenhiers e claus funeraris dins la necropòli.
Clic : crèdits e legenda

D’objèctes personaus èran depausats a còups dins lei sepulturas. Si menciona ensin un parèu de strigiles que son d’instruments emplegats per rasclar la susor pendent lei banhs. De vaissèla, de calens e d’amfòras nos recòrdan de l’importància de la taulejada coma rite funerària.

Lo site de la carriera de Bèucaire a mai que tot atirat l’atencion dau public amòr de sa veirariá. Ela compren de vas e copas de veire ò pasta de veire depausats dins de tombas de cremacion. L’ensems es de remarca, tant per sa qualitat estetica indiscutibla que per son estat de conservacion. Lei copèlas èran intactas e lei vas èran pas luenh de v’èstre tanben.

L’artisanat dau veire èra una especialitat dei romans e, dins aqueu domeni, Nimes e la Narbonesa avián ren a envejar ais autrei regions de l’Empèri. Ensin lo Musèu de la Romanitat («Musée de la romanité»), pròche dei arenas e eiretier dau vièlh Musèu d’arqueologia de Nimes, possedisse de colleccions fòrças richas. Mòstran ben coma la veiriariá es ben mai coneguda en contèxte funerari que dins leis abitats. Un exemple es la sus-representacion dei balsamariums, recipients per lei baumes e lei perfums, que constituïsson fins a la mitat deis objèctes en veire bofat retrobats. Aquelei recipients èran brutlats ambe lei defunts ò depausats dins lei tombas per purificar l’èr dei marridas odors degudas a la cremacion. Pasmens, una part dei colleccions es anciana e patisse d’un contèxte mau documentat. L’interès dei descubèrtas de la carriera de Bèucaire es de beneficiar plenament dei tecnicas modèrnas de cavaments e de datacion.

Lo site siguèt presentat au public a l’escasença de jornadas pòrtas dubèrtas. L’estudi dei trobalhas deuriá durar dos ans, avans una possibla exposicion au musèu.

Referéncias

• «Des tombes et des bûchers en bord de voies romaines à Nîmes (Gard)», pagina Actualité de l’Inrap, 9 d’abriu de 2024.
• «Traitement des morts pendant l’antiquité gallo-romaine», Inrap, 16 de janvier de 2016.
• A Nimes, lo Musée de la romanité dubrèt en junh de 2018.
• «Réflexions sur la collection nîmoise de verrerie romaine», Mara Sternini. Revue archéologique de Narbonnaise, tòme 25, 1992.

L’imatge dau liame es de C. Coeuret. Siguèt publicat sus lo site de l’Inrap. Drechs reservats.