De costuma, li agrada pas tròup ais arqueològs de parlar de «tresòrs» que laissan lo mòt ais escrivèires, ai cineastas, ai jornalistas. Eventualament, l’enplegan au sens figurat, per parlar dins son entosiame d’una estatua supèrba ò d’unei belòias fòra dau comun. Ò, a còup, dins una èime de comunicacion, per gatilhar lo grand public.

Pasmens, li a de cas qu’ambe la tròba d’una quantitat de monedas, lo terme s’impausa d’eu mèsme. Anonciada au començament dau mes d’octòbre, la descubèrta de mai ò mens 850 pèças datadas dau sègle II au sègle IV ApC dins lo Ròse pròchi Arle pòu ambe pron pena èstre qualificada d’un autre mòt.

Dau sègle I fins au sègle V, Arle es estat una dei vilas màger au nòrd de la Mediterranèu e un pòrt de comerci fòrça actiu. Una dei consequéncias d’aqueu lòng periòde de prosperitat es que lo Ròse regòrga de varatges e autreis avariás anticas. Per David Djaoui, arqueològ au Musèu departamentau de l’Arle antica e cercaire associat au CNRS, «Leis aigas dau Ròse près d’Arles contunharàn d’ofrir de descubèrtas excepcionalas pendent de centenas, e mai de miliers d’annadas.»

Es ensin qu’en 2004 de cavaments subaquatics an sortit de sei limas un batèu antic dau fons plat. En provençau diriam «una sicelanda», lei gascons parlarén benlèu de «gabarra». En 2007, la descubèrta d’un buste supausar èstre aqueu de Cesar siguèt força mediatizada. Pèça mestressa dau musèu de l’Arle antica, es ara expausat ai costats de Cleopatra a l’ocasion d’una mòstra consacrada a la celèbra sobeirana egipciana (expausicion a París a l’Institut dau Monde arabe, fins au 11 de janvier de 2026). Deja en 2018, lei sotaires dau DRASSM an trobat un batèu datada dau sègle IV ApC, sota Constantin II, e n’an sortit de lingòts d’argent, de pèças d’aur e d’argent, de medalhas imperialas de que una qu’èra pas coneguda aperavans, e mai una bloca de cencha en òr.

L’operacion que s’acabèt lo 3 d’octòbre 2025 durèt 6 setmanas. Tres avariás siguèron exploradas. D’elei, una èra fòrça ben conservada e la descubèrta d’un tròç de lenha dins un estat quasi perfiech permete d’esperar de datar son annada de construccion per dendrocronologia. Dau temps dei cavaments, lei arqueològs an fach un sondatge dei jaç que recubrissián l’embarcacion. Aquita, an trobat lei monedas.

Un molon ne’n recampava mai de 600, d’autrei estent escampilhadas alentorn per un totau de 847 pèças. Aquestei son de coire ò d’argent e majoritariament dei sègles III e IV. Un sestèrci de Trajan data de 116 ApC. L’ipotèsi dei cercaires es que son pas de religar au batèu m-onte leis an trobadas mai que son tombadas d’un autre. Ara, li agradariá de trobar de traças dau contenent, benlèu un còfre coma dins lei films. Una futura campanha es ja prevista per tornar estudiar l’avariá.

Referéncias

• «Un trésor monétaire découvert dans le Rhône», sus lo site de la vile d’Arle, dimècres 1 d’octòbre de 2025.

• «Des secrets antiques révélés par des archéologues, un trésor de 850 pièces au fond de ce fleuve», France Info Occitanie, lo 7 d’octòbe de 2025.

La tròba de 2018 es comentada dins una emission de Radio France. Son contèxte diferís pas tant d’aqueu dei descubèrtas d’octòbre passat:

• «“Le trésor du Rhône” : une fascinante fouille archéologique», France Inter, Capture d’écrans, lo 25 de març de 2021.